Ali Ağanın cevizi Çorum İli Oğuzlar İlçesinde yetişmekte olan yerli çeşitlerimizden olup adaptasyon kabiliyeti çok yüksektir. Tescili ile ilgili çalışmalar devam etmekte olup bölgede kalitesini ispatlamıştır. Çiftçimizin ürettiği aşılı fidanlarımıza olan talep çok yüksek olup, mevcut fidan üretimi talepleri karşılamakta yetersiz kalmaktadır.
650 metre rakımlı ilçe merkezi ile 1200 metre rakımlı yaylalarımızda çok rahat yetişmektedir. Genellikle anaç olarak çetin cevizler kullanılmakta olup, bunlara aşı yapılarak üretim yapılmaktadır. Böylece güçlü bir anaç verimi çok iyi bir aşıyla adaptasyon kabiliyeti yükseltilmektedir. Hastalıklara dayanıklılığı iyidir. İleri ki yıllarda yapılacak iyi bir seleksiyonla antraknoza karşı daha da mukavemetli çeşitler elde edilebilecektir.
Genel olarak peryodisite (bir yıl meyve verme bir yıl dinlenme) çok az görülür. Meyveye yatma çok erkendir. Bazen aşı için takılan gözlerde bile meyve olmaktadır. Verim olarak 15-20 yaşlı ceviz 30-35 kg ceviz verebilmektedir. Randımanı %55 ‘den fazladır. Kabuğu ince, kolayca kırılabilir, içi tam dolu, bütün olarak çıkma özelliği yüksek, açık beyaz renkli ve tadı çok güzeldir. Acılık ve burukluk yoktur. Meyve içi ve dış kabuk pürüzsüzdür. İyi bakım ve çevre şartlarında çok iyi gelişme gösterir. Bütün bu üstün özellikleri ile İstanbul piyasasında Oğuzlar cevizi olarak satışı yapılmaktadır. (Takribi 130 ton iç ceviz pazarlanmaktadır. Ancak bu yıl don zararında dolayı aşılı cevizlerden hiç ürün elde edilememiştir.)
İklim ve çevre istekleri : Taban suyu yüksek olmayan, fazla killi olmayan, süzek, çakıllı, taşlı ve orta verimli topraklara çok iyi adapte olabilir. Açık, güneşli, uzun yaz günleri olan yerlerde iyi yetişir. Dikildiği yıl sulamaya dikkat edilirse ileri ki yıllarda çok fazla su ihtiyacı yoktur. Ancak sulama ve bakım işlemlerine verim artışı olarak çok iyi cevap vermektedir.
Yer ve duruma göre 8-10 metre sıra arası ve sıra üzeri mesafeler önerilebilir.
Netice olarak söylenecek şey şudur: Oğuzlar Ali Ağanın cevizi adıyla maruf çeşit gelecek vaat eden yerli bir çeşidimizdir. Tescil işleminden sonra bu iddianın gerçekliği ortaya çıkacaktır.
CEVİZ FESTİVALİ
Oğuzlar halkının en önemli geçim kaynağı, hemen hemen herkesin bağında, bahçesinde, tarlasının bir köşesinde ya da kapama ceviz bahçelerine çevirdikleri tarlalarda yetiştirmiş oldukları Avrupa standartlarının üzerinde ki cevizidir.
İnce kabuklu, orta irilikte, iç rengi oldukça açık ve beyaz renktedir. Bir kiloda ortalama olarak 600 gramın üzerinde iç meyve vermekte, tadı diğer cevizlere göre daha lezzetli ve kalori değeri yüksek, Ali Ağanın Cevizi olarak isim yapmış bir ceviz çeşididir.
Oğuzlar ’da cevizin olgunlaştığı eylül ayı ortalarına doğru hasat dönemi başladığında, hummalı bir çalışma içerisine giren Oğuzlar halkı, hasat sonuna doğru İlçede düzenlenen ceviz festivali ile yorgunluğunu üzerinden atmaktadır.
1995 yılından itibaren düzenlenmekte olan bu festival, üç gün sürmekte olup, eylül ayı sonunda hafta sonu faaliyeti şeklinde organize edilmektedir. Birinci günü olan, Cuma gününde çeşitli yarışmalar düzenlenmekte, birlik ve beraberliğin sağlanmasında önemli yere sahip eğlenceler tertip edilmektedir.
Festivalin ikinci gününde karakucak güreşleri başlar . İkinci günün akşamında ise, halka açık müzik eğlence organizasyonları yer almaktadır. Aynı gün üreticilerin üretmiş oldukları cevizleri ve yapılan ceviz aşıları arasında dereceye girenlere ödülleri takdim edilir. Memleketimizin dört bir köşesinden gelen misafirlere yarışmalara katılan üreticiler tarafından ceviz ve cevizden yapılan çeşitli tatlılar, yemekler ikram edilir.
Festivalin üçüncü günü olan Pazar günü ise, Ağalık güreşleri başlar. Ağa adayları içerisinden Festival Ağası seçilir. Ata sporumuz olan güreş etkinliklerinin en heyecanlı müsabakalarının yaşandığı gün Baş Pehlivanlık müsabakalarından sonra ödül töreni ile festival sona erer.
